İnönü Üniversitesi’nden dünyada bir ilk: “Sekizli çapraz karaciğer nakli”

Yükseköğretim Kurulu’ndan alınan bilgilere göre, Türkiye’deki karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80’i canlı vericilerden gerçekleştirilmektedir. Ancak, vericilerin önemli bir kısmı kendi yakınlarıyla tıbben uyumlu olamamaktadır. Bu sorunu çözmek adına çapraz nakil sistemi devreye girmektedir. Çapraz nakillerde, bir hastaya organ veremeyen verici başka bir hastayla eşleştirilirken, onun yakını da farklı bir hastaya donör olabilmektedir. Bu şekilde bilimsel eşleştirme yöntemleriyle uyumsuzluk sorunu aşılabilmektedir.

Karaciğer nakillerinde ABD’de Boston College’da görev yapan ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver tarafından geliştirilen eşleştirme modeli kullanılmaktadır. Bu modelde, kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve verici güvenliği gibi birçok kriter değerlendirilerek eşleştirmeler yapılmakta, bu da organ bekleyen hastalar için hayati önem taşımaktadır. Nakil operasyonları, tüm alıcı ve verici ameliyatlarının birbiriyle bağlantılı olduğu bir sistemde gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle, zincirde yer alan herhangi bir verici veya alıcının vazgeçmesi durumunda tüm eşleştirme sistemi etkilenebilmektedir.

İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, canlı vericili karaciğer nakillerinde dünyanın önde gelen merkezlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Enstitüde Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, dünyada bir ilki gerçekleştirerek sekizli çapraz karaciğer nakli operasyonunu başarıyla gerçekleştirmiştir. Bu 22 saat süren operasyonda enstitünün tüm kapasitesi kullanılmış, 150’den fazla sağlık personeli görev almıştır.

Prof. Dr. Yılmaz, yapılan eşleştirme sonucunda üç hastayı kapsayan sekizli çapraz modelin ortaya çıktığını belirterek, bu başarılı operasyonun büyük bir organizasyon gerektirdiğini vurgulamıştır. Yılmaz ayrıca, enstitünün fiziki imkanları, operasyon ekipmanları ve deneyimli personeli sayesinde 9’lu, 10’lu çapraz karaciğer nakillerinin dahi mümkün olabileceğini ifade etmiştir.

Bu tür çoklu çapraz nakillerin temel amacının daha fazla hastaya ulaşmak olduğunu belirten Yılmaz, amacın sadece çoklu nakiller yapmak değil, çapraz karaciğer nakli havuzunda bekleyen veya acil durumda olan hastalara umut ve organ sağlamak olduğunu vurgulamıştır.

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar da bu önemli başarı dolayısıyla İnönü Üniversitesi’ni, Turgut Özal Tıp Merkezi’ni ve başarının lideri Prof. Dr. Sezai Yılmaz’ı tebrik etmiştir. Özvar, Türk yükseköğretiminin ve sağlık sisteminin bu tür küresel başarılarla dünya çapında tanındığını belirterek, üniversitenin organ nakli alanındaki öncü çalışmalarının önemli bir başarı ile taçlandırılmasının gurur verici olduğunu ifade etmiştir.