Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp çarpıntısının nedenleri, değerlendirilmesi gereken durumlar ve acil yardım gerektiren belirtileri hakkında bilgi verdi. İşte dikkat etmeniz gerekenler.
Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp atışlarının kişi tarafından fark edilerek hızlı, güçlü veya düzensiz hissedilmesinin ‘çarpıntı’ olarak tanımlandığını belirtti. Çoğunlukla stres, kafein veya uykusuzluk gibi günlük etkenlerle ilişkili ve zararsız olabilen çarpıntının, bazı durumlarda kalp ritmi veya başka bir sağlık sorunuyla bağlantılı olabileceğini vurguladı. Uz. Dr. Akmaz, çarpıntının nedenlerini, değerlendirme gerektiren durumları, tanı yöntemlerini ve acil yardım gerektiren belirtileri detaylandırdı.
Sağlıklı bir yetişkinde kalp dakikada 60-100 atım arasında çalışır ve bu atışlar genellikle hissedilmez. Kalp atışının bilinçli olarak hissedilmesine ‘palpitasyon’ denir. Kişiler bu hissi göğüste hızlı vuruşlar, kalbin teklemesi veya boyunda atım hissi olarak tarif edebilir. Bu his tek başına bir hastalık değil, bir belirtidir ve altında yatan nedenin anlaşılması önemlidir. Kısa süren, kendiliğinden geçen ve başka yakınması olmayan ataklar genellikle tehlikeli değildir. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren veya baş dönmesi, göğüs ağrısı gibi belirtilerle birlikte görülen durumlar hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Çarpıntının en sık karşılaşılan nedenleri arasında stres, kafein, uykusuzluk, sıvı kaybı ve ateş gibi zararsız faktörler bulunur. Ancak sık tekrarlayan veya başka belirtilerle birlikte görülen ataklar ritim bozukluğu gibi bir soruna işaret edebilir. Stres hormonları, kahve, çay, enerji içecekleri, sigara ve alkol kalp atışını hızlandırabilir. Fiziksel efor, yetersiz uyku, sıvı alımının azlığı ve vücut sıcaklığının yükselmesi de çarpıntıya neden olabilir. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde de kalp atışı daha belirgin hissedilebilir.
Bazı durumlarda çarpıntı, ritim bozuklukları (ekstrasistol, atriyal fibrilasyon, supraventriküler taşikardi gibi), hipertiroidi, kansızlık (anemi) veya kullanılan bazı ilaçlar (burun açıcılar, bronş genişleticiler, tiroid ilaçları) gibi tıbbi nedenlere bağlı olabilir. Kan şekeri düşüklüğü ve elektrolit dengesizlikleri de kalp ritmini etkileyebilir.
Kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde de hızlı kalp atışı sık görülür. Kaygı ile ilişkili ataklar stresli bir durumla başlarken, ritim bozuklukları belirgin bir tetikleyici olmadan da ortaya çıkabilir. Anksiyetede el ve ayaklarda karıncalanma, hızlı nefes alma, titreme ve korku hissi daha sık görülürken, ritim bozukluklarında ataklar ani başlayıp aniden bitebilir, nabız düzensiz olabilir veya bayılma hissi eşlik edebilir. Belirtiler yalnızca kaygıya bağlanmadan önce kalbin değerlendirilmesi önerilir.
Tanı için EKG, ritim holter, efor testi, ekokardiyografi ve kan tahlilleri gibi tetkikler kullanılır. Tedavi, altta yatan nedene göre belirlenir. Yaşam tarzı düzenlemeleri (kafein azaltma, uyku düzeni, sıvı alımı, stres yönetimi), kalp dışı nedenlerin tedavisi veya ritim bozuklukları için ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler uygulanabilir.
Acil olarak 112’nin aranması gereken durumlar arasında bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, çok hızlı ve düzensiz nabız, konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya kol güçsüzlüğü gibi inme belirtileri yer alır. Ataklar sık tekrarlıyorsa, uzun sürüyorsa, bilinen kalp hastalığı varsa veya ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunuyorsa, en kısa sürede bir kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Günlük hayatta kalp sağlığını korumak için kahve, çay ve enerji içeceği tüketimini gözden geçirmek, yeterli su içmek, düzenli uyku saatleri belirlemek, sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve stresi yönetmek önemlidir.