Potasyum zenginli tuz, yüksek tansiyon riskini azaltarak kalp ve böbrek hastalıklarına bağlı milyonlarca ölümün önüne geçebilir. Araştırma sonuçları dikkat çekiyor.
Kalp ve böbrek hastalıkları dünya genelinde milyonlarca insanın yaşamını tehdit ediyor. Nature Health dergisinde yayımlanan güncel bir araştırma, bu ölümlerin önüne geçmek için önemli bir strateji sunuyor: normal tuz yerine potasyumla zenginleştirilmiş tuz kullanımı. Uzmanlar, bu basit beslenme değişikliğinin küresel sağlık üzerinde dönüştürücü bir etki yaratabileceğine dikkat çekiyor.
Nature Health dergisinde yer alan araştırma, 193 ülkedeki verileri değerlendirerek normal tuzun potasyumla zenginleştirilmiş alternatiflerle değiştirilmesinin potansiyel sağlık etkilerini modellemişti. Modelleme sonuçlarına göre, dünya genelinde evlerde ve işlenmiş gıdalarda kullanılan tüm normal tuzun potasyumlu tuzla ikame edilmesi, her yıl yaklaşık 2,96 milyon ölümü engelliyor.
Bu değişim ayrıca, 10,17 milyon yeni kalp ve damar hastalığı ile kronik böbrek hastalığı vakasının da önüne geçiyor. Araştırmacılar, bu sayede kalp ve damar hastalıkları ile böbrek hastalıklarına bağlı yıllık ölümlerin yaklaşık yüzde 14,6’sının önlenebileceğini hesaplıyor.
Araştırma, farklı uygulama senaryolarını da inceliyor. Buna göre, yalnızca evlerde yemek pişirirken ve sofrada kullanılan tuzun potasyumlu alternatifle değiştirilmesi, yılda yaklaşık 1,85 milyon ölümün önlenmesini sağlıyor.
İşlenmiş gıdalarda ve restoran yemeklerinde kullanılan tuzun değiştirilmesi durumunda ise her yıl yaklaşık 1,56 milyon ölümün önlenebileceği tahmin ediliyor. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da tuz tüketiminin yüzde 70’ten fazlası işlenmiş gıdalar ve restoran yemeklerinden kaynaklanıyor.
Bu nedenle, gıda sektörünün de potasyumla zenginleştirilmiş tuz kullanımına yönelmesi, öngörülen faydanın elde edilmesinde kritik rol oynuyor. Uzmanlar, değişikliğin sadece ev mutfaklarıyla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguluyor.
Araştırmacılar, fazla sodyum tüketimi ve yetersiz potasyum alımının yüksek tansiyonla ilişkili iki önemli beslenme faktörü olduğunu belirtiyor. Sodyum alımının azaltılması vücudun daha az sıvı tutmasına yardımcı olurken, potasyum böbreklerin sodyumu uzaklaştırmasını destekleyerek kan basıncının düzenlenmesinde aktif rol oynuyor.
The George Institute for Global Health araştırmacısı Bruce Neal, potasyumla zenginleştirilmiş tuzun bu iki faktörü aynı anda hedeflediğini ifade ediyor. Neal, bu nedenle söz konusu değişikliğin yalnızca tuz tüketimini azaltmaya yönelik yöntemlere kıyasla daha kapsamlı bir sağlık katkısı sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Potasyumlu tuz her birey için uygunluk göstermiyor. Özellikle ileri evre kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde potasyumun vücuttan yeterince atılamaması, kandaki potasyum seviyesinin tehlikeli ölçüde yükselmesine neden olabiliyor. Hiperkalemi olarak adlandırılan bu durum, kalp ritmini etkileyen ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor.
Araştırmanın modellemesi, ileri evre kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde potasyumlu tuz kullanımının yaklaşık 100 bin hiperkalemi kaynaklı ölüme neden olabileceğini tahmin ediyor. Buna karşılık, kan basıncının düşmesiyle yaklaşık 750 bin kalp ve damar hastalığı kaynaklı ölümün önlenebileceği de hesaplanıyor.
Uzmanlar, ciddi böbrek hastalığı olanların, diyaliz tedavisi görenlerin ve kandaki potasyum seviyesini yükseltebilen ilaçlar kullananların bu tür tuzlara geçmeden önce mutlaka doktorlarına danışması gerektiğini vurguluyor.