Prof. Dr. Onur Erol, menopozun doğal bir süreç olduğunu ancak yaşam kalitesini etkileyen şikayetlerin yönetilebileceğini vurguladı.
Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Onur Erol, 18 Ekim Dünya Menopoz Günü kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Erol, Türkiye’de artan erken menopoz riskine dikkat çekerek, bu doğal sürecin yaşam kalitesini etkileyen şikayetlerinin güncel tıbbi yaklaşımlar ve sağlıklı yaşam tarzı ile yönetilebileceğini belirtti.
Menopozun kadınların üreme döneminin sona erdiği doğal bir süreç olduğunu ifade eden Prof. Dr. Erol, dünya genelinde ortalama menopoz yaşının 51 iken, Türkiye’de bu ortalamanın 46-48 yaş bandında seyrettiğini aktardı. Uzman, sigara, obezite ve hareketsizlik gibi yaşam tarzı faktörlerinin Türkiye’deki erken menopoz riskini artırdığını vurguladı. Erken farkındalık ve kişiselleştirilmiş güncel yaklaşımların önemini dile getirdi.
Prof. Dr. Onur Erol, menopozu tamamen geciktirmenin veya önlemenin mümkün olmadığını belirtti. En önemli belirleyicinin genetik faktörler olduğunu söyleyen Erol, yaşam tarzının erken menopoza girişi geciktirebileceğine dikkat çekti. Hormon tedavisinin şikayetleri hafiflettiğini ancak menopozu geciktirmediğini vurguladı.
Rapamycin, over dokusu dondurma ve yeniden yerleştirme gibi deneysel yaklaşımların araştırıldığını aktaran Prof. Dr. Erol, henüz klinik olarak kanıtlanmış ve güvenli bir geciktirme yönteminin bulunmadığını ifade etti. Erken menopoz riskini azaltabilecek etkenler arasında sigara ve aşırı alkol tüketmemek, antioksidan ile omega-3 zengini beslenme, düzenli egzersiz, stres yönetimi ve doğum sonrası düzenli emzirme yer alıyor.
Menopoz şikayetlerini hafifletmede en etkili yöntemin menopozal hormon tedavisi (MHT) olduğunu belirten Prof. Dr. Onur Erol, özellikle sıcak basması ve gece terlemesi gibi şikayetlerde güçlü bir etki gösterdiğini söyledi. Bu tedavinin 60 yaşından önce veya menopoz başlangıcından sonraki ilk 10 yıl içinde başlandığında faydalarının risklerden daha ağır bastığını aktardı. Günümüzde ciltten emilen formlar ve düşük dozların tercih edildiğini ekledi. MHT’nin kemik kaybını yavaşlatmaya, vajinal kuruluğu azaltmaya ve genel yaşam kalitesini yükseltmeye yardımcı olabileceğini dile getirdi.
Hormon tedavisi kullanamayan veya istemeyen kadınlar için yeni seçeneklerin de mevcut olduğunu belirten Prof. Dr. Erol, Fezolinetant ve elinzanetant gibi ilaçların beyindeki sıcaklık kontrol merkezini hedef alarak sıcak basmalarını azalttığını kaydetti. Bazı antidepresanlar, gabapentin grubu ilaçlar ve bilişsel davranışçı terapinin de semptomları hafifletebildiğini söyledi. Vajinal kuruluk ve idrar yolu şikayetleri için lokal östrojen kremleri veya hormon içermeyen nemlendiricilerin önerildiğini ekledi. Her tedavinin kişiye özel planlanması gerektiğini ve meme kanseri öyküsü, damar tıkanıklığı riski gibi durumların doktor tarafından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Erol, hormon tedavisine göre bilimsel kanıtları daha sınırlı olsa da birçok kadının alternatif tedavilerden yararlandığını ifade etti. Soya ürünleri ve keten tohumu gibi bitkisel takviyelerin bazı kişilerde hafif rahatlama sağlayabildiğini ancak kalite ve ilaç etkileşimi riski nedeniyle doktor kontrolünde kullanılması gerektiğini belirtti. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri ve akupunkturun özellikle sıcak basması, uyku sorunları ve stres yönetiminde destek olabildiğini aktardı. Omega-3, D vitamini, magnezyum ve B grubu vitaminlerin eksiklik durumunda semptomları hafifletebildiğini söyledi. Birebir aynı molekül hormonlara (biyoeşdeğer) sahip standart ilaçlara göre daha az denetlenmiş ürünler konusunda dikkatli yaklaşılması gerektiğini ifade etti.
Prof. Dr. Onur Erol, daha rahat bir menopoz süreci için pratik önerilerde bulundu. Akdeniz tipi diyete yönelmeyi, bol sebze-meyve, tam tahıllar, zeytinyağı ve balıktan zengin beslenmeyi tavsiye etti. Kafein, baharatlı ve çok sıcak yiyeceklerin sıcak basmasını tetikleyebileceği uyarısını yaptı.
Haftada en az 150 dakika yürüyüş veya yüzme gibi orta tempolu egzersiz yapmanın önemine değinen Erol, kas ve kemik sağlığı için haftada 2-3 gün direnç veya ağırlık antrenmanı eklenmesini önerdi. Uyku hijyeni uygulamalarını (odayı serin tutmak, düzenli saatlerde yatıp kalkmak, yatmadan önce ekran kullanımını sınırlamak) vurguladı. Stres yönetimine önem verilmesi gerektiğini, mindfulness, meditasyon veya bilişsel davranışçı terapinin yardımcı olabileceğini belirtti. Beyin sisi, unutkanlık veya ruh hali dalgalanmaları yaşanması durumunda profesyonel destek alınmasını tavsiye etti.
Kemik ve kalp sağlığına dikkat edilmesi gerektiğini, kalsiyum ve D vitamini ihtiyacının karşılanması, tansiyon ile kolesterolün düzenli takip edilmesi ve sigaranın bırakılmasının önemini vurguladı. Vajinal sağlığın göz ardı edilmemesi gerektiğini, düzenli nemlendirici kullanımının, cinsel aktivitenin veya lokal tedavilerin kuruluğu azaltmada etkili olabileceğini ifade etti. Son olarak, adet düzensizliği, sıcak basması, uyku sorunu veya ruh hali değişimleri başladığında jinekoloğa başvurulması ve yumurtalık rezervi değerlendirilmesinde bazı hormon testlerinin (AMH ve FSH) fayda sağladığını belirtti.
